مقياس شدت و بزرگی زلزله و اثرات آن بر ساختمان ها پودمان عمران کاروفناوری پایه نهم

مطالب کمک درسی جهت تدریس پودمان عمران کاروفناوری پایه نهم

مقياس شدت و بزرگی زلزله و اثرات آن بر ساختمان ها

زلزله را از روی شدت تکان و شدت خسارت می توان برآورد نمود. برای اندازه گيری شدت زلزله از مقياس مرکالی استفاده می شود. مرکالی مقياسی مشاهده ای و غيردستگاهی است که به دوازده درجه تقسيم می شود. اما برای تعيين ميزان انرژی آزاد شده در کانون زلزله از مقياس ديگری بنام - بزرگی زلزله - استفاده می شود.

اندکى بعد از نظريه ى جابه جايى قارّه ها چارلز ريشتر درسال ۱۹۳۵ مقياسى را، که شدت مکان يک زلزله را اندازه گيرى مى کند ابداع کرد. اين ابداع به افتخار وى به نام ریشتر نام گذارى شد. در اين مقياس که به صورت لگاريتمى است هريک درجه افزايش به معناى افزايش ده برابرى حرکات زمينى است. به عبارت ديگر قدرت يک زلزله ى شش ريشترى ده برابر زلزله ى پنج ريشترى و يک صد برابر زلزله ى چهار ريشترى است.

به اين ترتيب بزرگی زلزله ى نيم درجه اى با يک درجه اى متفاوت است و با هم اختلاف بسيار زيادى دارند.

ريشتر نقشه اى عمومى براى مناطقى که خطر وقوع زلزله هاى کم عمق داشتند تهيه نمود و به دنبال آن صفحات تکتونيکى (زمين ساخت) فعال را با دقت شناسايى کرد و آن ها را به نقشه هايى با
جزئيات بيش تر، که خطوط گسل ها و مناطق زلزله خيز را نشان مى داد، تبديل نمود.

در سال 1902 دانشمند ایتالیایی جوزپه مرکالی مقیاسی برای اندازه گیری شدت زلزله ابداع کرد که بنام او نام گذاری شد. مقیاس مرکالی برای تعیین میزان وىرانی ها استفاده می شود. شدت، معیاری کیفی است که میزان آن از طریق بررسی آثار و جابجایی وسایل و میزان خرابی های بجای مانده بعد از زلزله تعیین می شود.

در سال 1935 چارلز ریشتر مقیاسی برای سنجش بزرگی زلزله ابداع کرد که به افتخار وی بنام ریشتر نام گذاری شد. درجه مقیاس ریشتر معمولاً پس از زمین لرزه و از طریق مقایسه اطلاعات ایستگاه های مختلف لرزه نگاری محاسبه می شود.

با توجه به نظریه جابه جایى قاره ها؛ زلزله به سبب ذخیره شدن مقادیر زیاد انرژى در درون زمین و پدیده ى انتشار امواج ناشى از آزاد شدن این انرژى و ناشى از آشفتگى سرىع در پوسته ى زمین و یا در قسمت هاى بالاى گوشته، به وجود مى آید.

محلى که منشأ زلزله است و انرژى به یک باره از آن جا آزاد و رها مى گردد کانون زلزله و نقطه ى واقع بر سطح زمین، که در بالاى کانون قرار دارد مرکز زلزله نام دارد. دامنه ى حرکت زمىن بر روى سطح ابتدا شامل لرزه هایى جزئى است که یک باره افزایش مى یابد و پس از لحظه ى کوتاهى به تدرىج فروکش مى کند.

زمىن شناسى و احداث ساختمان

اطلاع از موقعیت گسل ها و شناسایى جنس خاک هایى که بستر بنا محسوب مى شوند براى طرح و اجراى یک ساختمان ضرورى است این بررسى ها از مرحله ى انتخاب محل ساختمان آغاز مى شود و تا مرحله ى قرار گرفتن اطلاعات مربوط به نحوه ى طراحى در اختیار تیم طراح، ادامه دارد.

توصیه مى شود این بررسى ها حداقل تا اجراى پى ها ادامه یابد تا این امکان فراهم شود که فرضیات به عمل آمده و الگوهاى محاسباتى با نتاىج به دست آمده از رؤیت شرایط واقعى زمین، انطباق داده شود و کنترل گردد.