تنک کردن چیست پودمان پرورش و نگه داری گیاهان

مطالب کمک درسی پودمان ۹ پرورش و نگه داری گیاهان

تنک کردن

فرايند تُنك كردن Thinning گیاهان كاری ظاهراً سختی است كه مجبور هستیم در كشت سبزي و صیفي با آن رو به رو شويم. آگاهی از زمان مناسب برای تُنك كردن و چگونگی انجام اين كار برای سلامت گیاهان و موفقیت كار اهمیت زيادی دارد. عمل تُنك كردن گیاه به اين منظور انجام می شود كه فضای كافی برای رشد گیاهان فراهم شود و گیاهان بتوانند همه مواد لازم برای رشد مناسب خود از جمله رطوبت، نور، مواد مغذی و غیره را دريافت كنند بدون اين كه لازم باشد با گیاهان ديگر بر سر اين منابع رقابت داشته باشند.

هنگامی كه گیاهان را تُنك می كنید، به بهبود گردش هوا در اطراف آنها نیز كمك می كند. اگر گیاهان خیلی به هم نزديك باشند جريان هوا بین آنها محدود شده و ممکن است بیماری های قارچی به خصوص در صورت مرطوب ماندن برگ ها به مدت طولانی، ايجاد شده و گسترش پیدا كنند.

تراكم بوته

تعداد بوته در واحد سطح زمین را تراكم بوته گويند. تراكم بوته اثرات زيادی بر عملکرد محصول دارد. بطوری كه گاهی تراكم بوته را عامل رقابت می نامند. يعنی هرچه عملکرد كل بوته ها در واحد سطح به علت افزايش تعداد بوته ها افزايش می يابد، كاهش وزن هر بوته اين افزايش را خنثی می كند. لذا دانستن عوامل مؤثر بر تراكم بوته حائز اهمیت می باشد.

پس از كاشت بذر و پس از انجام اولین آبیاری در مزرعه، گیاهچه ها سر از خاک بیرون می آورند. در بعضی ازموارد مشاهده می شود كه 2 تا 3 بذر در يك جا كه در نتیجه بذر پاشی زياد در واحد سطح می باشد ، سبز می شوند.

برای اينکه تراكم بوته ها به حد استاندارد برسد، بايد نصف بوته ها را تنك كرد. حذف بوته های اضافی را تنك كردن می نامند. تنك كردن بوته های اضافی پس از برطرف شدن خطرات احتمالی تگرگ، سرما يا يخ زدگی ضروری است؛ چون: تنك كردن بر عکس واكاری می باشد اما هدف هر دو عملیات يکی بوده و آن هم به حد استاندارد و مطلوب رساندن تعداد بوته ها در واحد سطح يا طول در كشت رديفی يا خطی می باشد. در صورت تراكم بالا در استفاده از عوامل محیطی بین بوته ها رقابت پیش خواهد آمد.

علت تنک کردن

تنك كردن سبزی ها و صیفی ها مانع بروز رقابت بین بوته ها از نظر دريافت نور و مواد غذايی می شود و از طرف ديگر تنك نکردن باعث كاهش تهويه و افزايش رطوبت و در نتیجه افزايش بیماری های گیاهی و بالاخره كاهش عملکرد محصول می گردد. بنابراين به منظور افزايش عملکرد و تولید محصول با كیفیت بالا بايد نسبت به تنك كردن مزرعه اقدام كرد.

فواید تنک کردن

1- تهویه در منطقه رشد و نمو گياهان

2- رسیدن رطوبت مناسب

3- کاهش رقابت بين بوته ها

4- حداکثر استفاده از امکانات مؤثر در رشد

5- سهولت عمليات داشت و برداشت

روش های تنک كردن

عوامل مؤثر بر تنک کردن:

1- سطح زير كشت

2 - روش كاشت

3- مرحله رشد گیاه

روش های تنک کردن :

1- دستی 2- ماشینی

1- روش دستی

تنك كردن دستی دارای كیفیت خوبی است زيرا بوته های ضعیف حذف می شوند و دو بوته در كنار هم باقی نمی مانند و در نتیجه به بوته های باقیمانده آسیب نمی رسد. روش دستی در كاشت پراكنده و غیر رديفی انجام می گیرد. در بسیاری از موارد برای جلوگیری از آسیب به ريشه بوته های باقیمانده، بريدن و قطع كردن بوته های اضافی با چاقو يا حتی ناخن صورت می گیرد. البته عیب تنك كردن دستی هزينه بالای آن، طولانی بودن مدت عمل و ضرورت مهارت و دقت كارگر است. تنك كردن بايد با دقت و همراه با صبر و حوصله انجام گیرد تا بتوان به حداكثر محصول دست يافت.

ابزار و وسایل دستی تنک کردن

بهتر است عمل تنك كردن را با ناخن انگشت و يا يك قیچی انجام دهید و بوته ای را كه بايد حذف شود از نزديکی سطح زمین قطع كنید.

گیاهان غیرنشائی را برای تنك كردن، به جای كندن آنها بهتر است با استفاده از ناخن دست، كارد، قیچی و امثال آن از سطح زمین قطع كنید. سبزی های برگی و ريشه ای چندان به تنك حساس نیستند و آنها را می توان در موقع تنك كردن با دست از زمین كند.

برای زمان هايی كه احتمال بروز برخی آفات، خطر يخبندان يا تگرگ است، توصیه می شود تنك كردن در دو مرحله انجام گیرد. در سبزی های ريشه ای، بهتر است زمین را آبیاری كرده و پس از گاو رو شدن تنك كنید.

جدول اندازة مناسب فاصلۀ بوته ها و بين ردیف های بعضی از سبزی ها و صيفی جات به سانتیمتر

لازم است پس از تنك كردن، خاک اطراف بوته های باقیمانده را به آرامی كمی سفت كنید. اگر گیاهان اضافی حاصل از تنك قابل نشاء در زمین ديگری نیستند، بايد آنها را جمع آوری و از مزرعه خارج سازيد. در غیر اين صورت ممکن است بوی آنها موجب جلب حشرات آفت به سمت مزرعه شود. پس از انجام عملیات تنك توصیه می شود كه برای تقويت بوته های باقیمانده يکبار ديگر آبیاری صورت گیرد. اين كار باعث می شود كه خاک، دوباره اطراف ريشه ها را پر كند

2- روش مکانيزه

از ماشین های تنك كننده برای تنك كردن محصولاتی كه به طور رديفی كشت شده اند، استفاده می شود. متداول ترين اين ماشین ها ، تنك كن دوار است كه وظیفه آن نابود كردن بوته های اضافی رويیده در رديف ، به منظور تنظیم فاصله ها بوته ها بر روی رديف های كشت است.

انواع ماشین هاب تنک کردن عبارتند از :

ماشين های تنک کننده تصادفی و ماشين های تنک کننده هوشمند

نتایج تنک کردن :

تنك كردن بوته ها در مزارع و گلخانه ها نتايج متعددی دارد كه تعدادی از آنها عبارت اند از :

1- باعث افزايش عمل كربن گیری شده و در نتیجه رشد گیاهان را افزايش می دهد.

2- عملکرد محصول را در واحد سطح افزايش می دهد.

3- رقابت بین بوته ها را برای جذب موادغذايی كاهش می دهد و در نتیجه تولید افزايش می يابد.